Łapacze snów

Łapacze snów robione ręcznie: tęczowe z bambusa i bawełny, kolorowe z piórami i białe z makramy z drzewem życia. Odżibwejowie, od których pochodzi ten zwyczaj, wierzyli, że sieć zawieszona przy kołysce zatrzyma wszystko, co złe w powietrzu. Wszystkie sprowadzamy z Indonezji. Według naszego dostawcy łapacze z serii Bali robią rodzinne pracownie na wyspie. Wymiary podajemy przy każdym łapaczu, a wybrane modele porównujemy w tabeli pod listą produktów.

Łapacz snów: znaczenie w opisie z 1929 roku

W opisie z 1929 roku łapacz snów to mała „pajęcza sieć” na kołysce niemowlęcia. Odżibwejowie mówili, że taka sieć łapie wszystko, co złe w powietrzu, tak jak pajęczyna zatrzymuje to, co jej dotknie. Opisała to etnografka Frances Densmore w pracy „Chippewa Customs”, wydanej w 1929 roku przez Smithsonian Institution. W opowieściach Odżibwejów sieci wywodzą się od Asibikaashi, Kobiety Pająka, która opiekuje się dziećmi i ludźmi na ziemi.

Densmore pisze o dwóch takich sieciach, zwykle zawieszonych na pałąku deski do noszenia niemowlęcia. Były to drewniane obręcze o średnicy ok. 9 cm. Sieć splatano dawniej z włókna pokrzywy i barwiono na ciemną czerwień sokiem krwiśnicy i wewnętrzną korą dzikiej śliwy. Później robiono ją z czerwonej włóczki. Densmore zaliczyła te sieci do amuletów, które dawano niemowlętom.

Pióra, otwór w środku sieci i podział na dobre i złe sny pojawiają się dopiero w późniejszych opisach. Nazwa „dream catcher” trafiła do popularnych gazet w latach 70. XX wieku. W tej późniejszej wersji, w którą wierzy dziś wiele osób, złe sny zostają w sieci i znikają z pierwszym światłem dnia. Dobre spływają po piórach do śpiącego. Tak samo jest z kolorami: w źródle z 1929 roku jedynym kolorem jest ciemna czerwień sieci, a tabele „znaczeń kolorów” nie pochodzą z tego źródła.

Źródło: Frances Densmore, „Chippewa Customs”, Bureau of American Ethnology, Bulletin 86, 1929, s. 52 i 113.

Łapacze snów z makramy, z piórami i tęczowe

Tęczowe łapacze mają szydełkową sieć z bawełny i bambus w konstrukcji. Nie mają piór. Robią je ręcznie rzemieślnicy w Indonezji. Modele Drama mają nad siecią daszek wzorowany na payung, balijskim parasolu ceremonialnym, który ma każda świątynia na wyspie.

Seria Bali łączy kolorową szydełkową sieć z syntetycznym zamszem, drewnianymi koralikami i piórami. Ramy mają kształt łezki, piramidy albo koła z symbolem yin i yang. Według naszego dostawcy robią je rodzinne pracownie na Bali.

Łapacze z drzewem życia są ręcznie splecione z makramy w Indonezji. W miejscu sieci jest drzewo, a pod kołem wiszą frędzle. Małe, 16 i 22 cm, mają koraliki i piórka, a duży, 42 cm, jest cały biały.

Duży łapacz snów: porównanie wymiarów

W wielu polskich ofertach „duży łapacz snów” ma ok. 55 do 70 cm długości. Bardzo duży tęczowy łapacz Drama ma z uchwytem ok. 140 cm, więc na ścianie to zupełnie inna skala. Przy tęczowych łapaczach z uchwytem do zawieszenia długość z uchwytem i bez niego różni się nawet o 30 cm, dlatego w tabeli wybranych modeli podajemy obie.

Łapacz snówKoło lub ramaDługość całkowitaPióra
Drzewo życia 16 cmkoło 16 cm60 cmtak
Drzewo życia 22 cmkoło 22 cm66 cmtak
Mały tęczowy: pastelowy lub intensywnyszerokość 22 cm52 do 56 cm z uchwytemnie
Łezka z serii Bali, średniarama w kształcie łzyok. 50 cmtak
Piramida z serii Bali, średniarama trójkątnaok. 90 cmtak
Piramida z serii Bali, dużarama 46 × 38 cmok. 90 cmtak
Drzewo życia 42 cmkoło 42 cm95 cmnie
Duży tęczowy Drama: pastelowy lub intensywnyszerokość 45 cmok. 90 cm, z uchwytem ok. 120 cmnie
Bardzo duży tęczowy, okrągłyszerokość 51 cmok. 115 cm, z uchwytem ok. 125 cmnie
Bardzo duży tęczowy Drama: pastelowy lub intensywnyszerokość 50 cmok. 110 cm, z uchwytem ok. 140 cmnie
Yin yang z serii Baliduże koło z symbolem yin i yangok. 135 cmtak

Zanim zamówisz, przyklej na ścianie pasek taśmy malarskiej: od miejsca na hak w dół, na długość całkowitą łapacza. Od razu widać, czy frędzle nie oprą się o zagłówek, komodę albo kaloryfer.

Łapacz snów na prezent

Łapacz snów to częsty prezent na parapetówkę, do nowej sypialni albo dla kogoś, kto lubi boho. Każdy jest robiony ręcznie, więc układ piór, koralików i frędzli różni się trochę od zdjęcia. Zanim wybierzesz rozmiar, zapytaj, gdzie łapacz ma wisieć, i porównaj długość w tabeli wyżej. Więcej pomysłów zebraliśmy w poradniku o łapaczu snów na parapetówkę. Na komunię albo chrzest najpierw zapytaj rodziców, piszemy o tym w pytaniach niżej.

Pytania o kategorię

Czy łapacz snów jest sprzeczny z wiarą katolicką?

Część księży katolickich odradza łapacze snów i traktuje je jak amulet. Inni zwracają uwagę na to, z jaką intencją ktoś wiesza go w domu. My nie sprzedajemy łapaczy jako amuletów i nie obiecujemy, że coś sprawią: dla wielu osób to ręcznie robiona dekoracja z historią. Jeśli Twoja wiara mówi „nie”, uszanuj to i wybierz coś innego.

Czy łapacz snów może przynieść pecha?

W zapisach o tradycji Odżibwejów łapacz snów był znakiem troski: matki i babcie wieszały go przy miejscu snu dziecka. W tych zapisach nie ma mowy o pechu ani o złej energii. Nie przypisujemy łapaczom żadnego działania, ani dobrego, ani złego.

Jak wybrać rozmiar łapacza snów?

Patrz na dwa wymiary: średnicę koła lub ramy oraz długość całkowitą z frędzlami albo piórami. Ta druga bywa nawet trzy razy większa. Wymiary podajemy przy każdym łapaczu. Zanim zamówisz, przyłóż miarkę do ściany i sprawdź, ile miejsca zostaje pod łapaczem.

Czy to oryginalny indiański łapacz snów?

Nie, i mówimy to wprost. Nasze łapacze snów nawiązują do tradycji Odżibwejów, ale nie nazywamy ich indiańskimi. Wszystkie sprowadzamy z Indonezji. Według naszego dostawcy łapacze z serii Bali robią rodzinne pracownie na wyspie. Jeśli zależy Ci na łapaczu z tej tradycji, szukaj go u twórców z ludów rdzennych Ameryki Północnej.

Skąd pochodzi łapacz snów?

Z tradycji Odżibwejów (Ojibwe), rdzennego ludu znad Wielkich Jezior w Ameryce Północnej. W ich języku nazywa się asabikeshiinh, od słowa „pająk”. Etnografka Frances Densmore opisała w 1929 roku małe drewniane obręcze z siecią, wieszane na kołysce niemowlęcia: wierzono, że zatrzymają wszystko złe w powietrzu, tak jak pajęczyna zatrzymuje to, co w nią wpadnie. W latach 60. i 70. łapacz stał się symbolem wielu ludów rdzennych, a później popularną ozdobą na całym świecie.

Czy łapacz snów nadaje się do pokoju dziecka?

Tak, jeśli wisi wysoko i poza zasięgiem dziecka. Nigdy nie wieszaj go nad łóżeczkiem niemowlęcia ani tam, gdzie dziecko może go ściągnąć: łapacz ma sznurki, frędzle i drobne koraliki. To nie jest zabawka.

Czy kupując łapacz snów, przywłaszczam sobie cudzą kulturę?

Część rdzennych twórców i organizacji krytykuje masową sprzedaż łapaczy snów przez ludzi spoza ich kultury, bo dla Odżibwejów to przedmiot z duchowym znaczeniem. Traktujemy te głosy poważnie. Nie udajemy, że nasze łapacze są sakralnymi przedmiotami Odżibwejów: opowiadamy ich historię, podajemy prawdziwy kraj pochodzenia i nie nazywamy ich indiańskimi. Jeśli chcesz wesprzeć samą tradycję, kup łapacz od rdzennych twórców.

Czy łapacz snów jest robiony ręcznie?

Tak. Nasze łapacze snów są robione ręcznie, co potwierdził nasz dostawca. Dlatego każdy egzemplarz może się nieco różnić od zdjęcia układem koralików, piór czy frędzli.

Gdzie i jak powiesić łapacz snów?

Tradycyjnie łapacz wisi przy miejscu snu, więc najczęściej wybiera się ścianę nad łóżkiem albo okno w sypialni. Długie modele potrzebują wolnego miejsca pod spodem, żeby frędzle swobodnie zwisały. Duże modele bywają ciężkie, na przykład łapacz yin yang z serii Bali waży ok. 800 g. Wybierz hak lub kołek o udźwigu większym niż waga łapacza, którą podajemy w opisie. Trzymaj go z dala od otwartego ognia.

Czy wszystkie łapacze snów mają pióra?

Nie. Tęczowe łapacze, małe i duże z daszkiem, są z bambusa i bawełny, bez piór. Pióra mają na przykład łapacze z serii Bali oraz małe łapacze z drzewem życia (16 i 22 cm). Jeśli wolisz dekorację bez piór, wybierz tęczowy model.

Czy łapacz snów naprawdę działa?

Odżibwejowie wierzyli, że sieć przy kołysce zatrzyma wszystko, co złe w powietrzu. Dziś wiele osób wierzy, że łapacz nad łóżkiem zatrzymuje złe sny i przepuszcza dobre. Nie obiecujemy, że łapacz snów zmieni Twoje sny. Dla jednych jest wieczornym rytuałem i znakiem troski o śpiącego, dla innych dekoracją ściany. Oba powody są w porządku.

Jak czyścić łapacz snów?

Raz na kilka tygodni zdejmij kurz miękkim pędzlem albo suszarką ustawioną na zimny nawiew. Nie mocz piór i nie wieszaj łapacza w wilgotnym miejscu ani na deszczu.

Frędzle są splątane po rozpakowaniu. Co zrobić?

Powieś łapacz na kilka godzin, żeby sznurki i frędzle wyprostowały się pod własnym ciężarem. Splątane końce rozdzielaj palcami, zaczynając od dołu, i nie ciągnij mocno. Jeśli coś przyszło uszkodzone, napisz do nas i dołącz zdjęcia.

Czy łapacz snów to dobry prezent na komunię lub chrzest?

Dla wielu katolickich rodzin łapacz snów nie pasuje do sakramentu, więc przed zakupem warto zapytać rodziców. Na urodziny, parapetówkę czy do pokoju nastolatki sprawdzi się bez tych wątpliwości.